Lista wystąpień → 🇬🇧

Dostęp do modeli językowych oznaczał dotychczas albo okienko czatu w przeglądarce, albo niezbyt wygodne wywoływanie API – ze skryptami, tokenami, obsługą zapytań i odpowiedzi JSON. Na szczęście pojawiła się wreszcie trzecia, jedynie właściwa droga: narzędzia CLI, które działają tam, gdzie lubię – w terminalu. Claude Code, OpenAI Codex CLI, Gemini CLI i podobne narzędzia stały się częścią mojego codziennego warsztatu. W wystąpieniu opowiem o tym, jak regularnie korzystam z tych interfejsów, ze szczególnym uwzględnieniem zastosowań związanych z T_EX-em: od generowania i debugowania makr, przez wspomaganie pracy z tekstem, po automatyzację różnych zadań – od bardzo prostych, ale często żmudnych do całkiem złożonych.

Pokażę konkretne przykłady użycia – zarówno codzienne i standardowe ale też bardziej czasem szalone eksperymenty. Omówię też, co w tym podejściu się sprawdza, a z czym warto uważać. Prezentacja obejmie również przykłady integracji interfejsów AI CLI nie tylko z T_EX-em ale także z innymi ułatwiającymi życie narzędziami takimi jak: git, make, python+venv, docker, html+js+css.

Wystąpienie będzie miało charakter praktyczny, ilustrowany przykładami z życia. Podejmiemy też próbę prezentacji jakichś realizacji przykładowych prostych zadań na żywo, w bezpośredniej interakcji z omawianymi narzędziami AI CLI.

Każdy system składu potrzebuje dwóch podstawowych elementów: fontów oraz silnika, który układa je w spójne i znaczące formy. W początkowym okresie T_EX korzystał z fontów bitmapowych generowanych za pomocą METAFONT-a. Fonty te nie zdobyły popularności poza środowiskiem T_EX-owym. Aby mogły dotrzeć do szerszego grona użytkowników, musiały zostać przekształcone na powszechnie stosowane formaty. Ważnym krokiem było opublikowanie w 1992 roku przez Blue Sky Research i Y&Y kolekcji fontów Computer Modern w PostScript-owym formacie Type 1. Było to istotne osiągnięcie, jednak nie rozwiązało problemu w pełni, gdyż wkrótce pojawiły się konkurencyjne formaty, takie jak TrueType i OpenType.

Na przełomie XX i XXI wieku zespół GUST e-Foundry opracował system do generowania fontów, wykorzystujący METAPOST jako główny składnik. Z czasem system przeszedł istotne przebudowy, dostosowujące go do rozwoju technologii oraz zmieniających się wymagań licencyjnych. Obecna wersja, nazwana Fontplant, osiągnęła dojrzałą i stabilną postać. Umożliwia generowanie wszystkich fontów tekstowych GUST e-Foundry: Antykwy Półtawskiego, rodziny Latin Modern oraz kolekcji T_EX Gyre. W trakcie prac nad Fontplantem wprowadziliśmy w fontach nieco poprawek.

Trwają prace nad dokumentacją, a celem jest udostępnienie Fontplanta wraz ze źródłami METAPOST-owymi jeszcze w tym roku. Chociaż nie przewidujemy wprowadzania konkretnych zmian, doświadczenie pokazuje, że użytkownicy mogą zgłaszać propozycje, których trudno będzie nie uwzględnić.

Międzysłowiański jest strefowym językiem pomocniczym, stworzonym dla ułatwienia komunikacji między Słowianami. W zamierzeniu twórców, będących entuzjastami zagadnień językowych, wypowiedzi w międzysłowiańskim mają być zrozumiałe dla prawie wszystkich ludzi słowianojęzycznych nawet, jeśli się go wcześniej nie uczyli. Zamierzam opowiedzieć o historii oraz podstawowych cechach tego języka, a także o rzeczach potrzebnych do składania w nim tekstów w T_EX-u. Zasadniczą uwagę poświęcę tworzonym przeze mnie wzorcom przenoszenia wyrazów.

It was a dark and chilly night, and I was reading my email. I had just received one that on first glance looked like a classic scam and I almost deleted it without reading it, but after I had closed my computer I suddenly realised that it mentioned LaT_EX. I went back to that email, read it for real this time, and there was no mistaking it: it was written by real lawyers who were actually looking to hire a T_EX specialist to help them in a court case that was ongoing. I replied to the email and started a conversation that led me to be hired as a T_EX expert in court, where I gave a testimony about T_EX engines and LaT_EX packages that was scrutinised by several lawyers and a judge, the latter then rendering a judgement where the use of T_EX played a central role. This is the story of T_EX’s day in court, my involvement, the questions I was asked about T_EX, and much more.

The T_EX

The Trial

The Judgement

Word division, or hyphenation, is a topic that has kept me busy for the better part of two decades, mostly at a T_EXnical level. I have however also had the opportunity to reflect and research the more typographic and linguistic aspects of this topic, and have come to realise that English contains good examples of what choices one has to make when choosing where to put breakpoints in a word.

This talk, entitled part two, is the third part of a multi-part series that I started in 2023 in BachoT_EX. During part one and a half in 2024, the audience was invited to consider the following hyphenated words and attempt to explain them:

• crit-i-cism
• an-eu-rysm
• lig-a-ture
• sha-king
• as-tron-o-my
• as-tro-nom-i-cal
• dem-o-crat
• de-mo-cra-cy
• dem-o-crat-ic
• phe-nom-e-nol-o-gy
• e-nu-mer-ate
• pi-rate
• riv-ers
• ri-vals
• bi-son
• pris-on
• knowl-edge

• proc-ess
• proj-ect
• pres-ent

• pro-cess
• pro-ject
• pre-sent

Some of the breakpoints above may look surprising, but they are nonetheless correct according to mainstream American typographic tradition: there is a simple rule that explains them all. Everything will be revealed during my talk.

Eighteen years ago, Mojca Miklavec and myself had a conversation in BachoT_EX that sparked an effort to rationalise and improve the way hyphenation patterns were handled in T_EX Live. This talk will give a summary of that journey, and our plans for the future.

W artykule przedstawiono podejście T_EX-first do zarządzania danymi adresowymi i korespondencją seryjną z wykorzystaniem systemu BibLaT_EX. Zaproponowane rozwiązanie, AddressBookLite, traktuje plik .bib jako semantyczny model danych, a nie wyłącznie listę cytowań.

Kluczowym elementem jest rozszerzalny model danych (.dbx) oraz dedykowany driver (.bbx), który generuje wyłącznie znaczące linie wyjścia, eliminując puste lub niespójne elementy. Architektura rozwiązania opiera się na trzech warstwach: danych (.bib), logiki formatowania (biblatex) oraz lekkiej aplikacji lokalnej w Pythonie (Flask), umożliwiającej edycję i walidację rekordów.

W pracy omówiono również rolę AI jako narzędzia wspierającego proces projektowy — w szczególności w zakresie projektowania modelu danych, identyfikacji braków semantycznych oraz iteracyjnego debugowania logiki formatowania.

Zaprezentowane podejście pokazuje, że T_EX pozostaje skutecznym środowiskiem do pracy na danych ustrukturyzowanych, a połączenie T_EX, AI i wiedzy domenowej umożliwia tworzenie elastycznych, przenośnych i długoterminowo utrzymywalnych rozwiązań.

Accessibility on the web has improved considerable over the last years, with screen readers being able to read out pages without great mishaps and problems. But when it comes to mathematics and more general STEM, the situation has only very recently started to change with the introduction of MathML and its support in browsers.

In this talk we present the basics of MathML, open source tools to create it, and look at open source fonts that can be used to render MathML on the web.

arXiv is the world's largest and oldest scientific preprint server, and a champion of open science. Started in 1991, arXiv presently holds more than 2.4 million articles and is growing at an ever-increasing rate.

With over 30 years of history, arXiv contains T_EX documents that span most of the lifetime of T_EX itself. Through today, we try to be able to recompile all documents. For that, we keep multiple versions of T_EX distributions, starting from teT_EX 2 up to, currently, T_EX Live 2023.

In this talk we will report about the problems we are facing with keeping all these versions up and running, deal with the ever-increasing set of packages that get obsoleted, and all the other niceties of having to support very old software.

We will also report about our current pipelines, which tools we have settled for watermarking, pdf concatenation, and other operations we need.

Od ponad pięćdziesięciu lat pracuję z komputerami, a od czterech dekad z systemami związanymi z T_EX-em. W tym czasie zgromadziłem duże archiwa cyfrowe. Gdy osiągnęły pewną skalę, ich porządkowanie i analiza stały się trudne bez dedykowanych narzędzi.

W referacie przedstawię historię zaprojektowania i stworzenia pewnego narzędzia do „archeologii cyfrowej”. Zrealizowałem je w ścisłej współpracy z Chatem GPT.

Omówię motywacje stojące za tym projektem, przebieg jego realizacji oraz rolę AI – między innymi w przyspieszeniu procesu implementacji. Opowiem o tym, jak podczas pracy obie strony popełniały nieliczne błędy i jak były one stopniowo wykrywane. Rezultat okazał się w pełni udany i jest obecnie wykorzystywany w praktyce.

Część 2: Realizacja

The program xdvipsk extends dvips by adding support for:
(1) more flexible inclusion of bitmap images,
(2) new specials with prefixes mapline and mapfile,
(3) OpenType fonts,
(4) ToUnicode CMaps for Type 1 PostScript and OpenType fonts,
(5) Lua callbacks.

The results of our long development were recently recognized by inclusion of xdvipsk in T_EX Live 2026, so we are going to present these extensions. Our earlier paper (TUGboat 38:2 197–201) described extensions (1) and (3), this article describes changes made from that time.

The changes to xdvipsk were necessary to produce accessible publications in workflow TEX → DVI → PS → PDF. Our solution to accessibility problem required much more changes in LuaT_EX kernel and LaT_EX classes, but they are out of scope of this publication.

The minimum required for xdvipsk to function with extensions (1), (2) and (4) is to do the first workflow's step T_EX → DVI by LuaT_EX using the bundle of LaT_EX package xdvipsk-support. Then the step xdvipsk: DVI → PS provides Unicode values for all document's characters, that were included in `glyphs to unicode' maps. Some maps come from fonts (OpenType), some are built in the xdvipsk code, others must be provided externally. The final PDF result depends also on the program used in the final step PS → PDF.

Kilkadziesiąt okładek książek i czasopism tworzonych przez Andrzeja Tomaszewskiego. Przykłady odzwierciedlają nie tylko założenia projektowe autora, ale będzie też mowa o uwarunkowaniach poligraficznych i introligatorskich oraz o wpływie gustów wydawców na ostateczną formę. Zbiór nie ma charakteru rozprawy o okładkach jako formach opakowania publikacji. Jest tylko autorskim wyborem projektów powstających na przestrzeni 30 lat.

Na koniec próba tworzenia okładkowej grafiki w ChatGPT.