Lista wystąpień → 🇬🇧

Dostęp do modeli językowych oznaczał dotychczas albo okienko czatu w przeglądarce, albo niezbyt wygodne wywoływanie API – ze skryptami, tokenami, obsługą zapytań i odpowiedzi JSON. Na szczęście pojawiła się wreszcie trzecia, jedynie właściwa droga: narzędzia CLI, które działają tam, gdzie lubię – w terminalu. Claude Code, OpenAI Codex CLI, Gemini CLI i podobne narzędzia stały się częścią mojego codziennego warsztatu. W wystąpieniu opowiem o tym, jak regularnie korzystam z tych interfejsów, ze szczególnym uwzględnieniem zastosowań związanych z T_EX-em: od generowania i debugowania makr, przez wspomaganie pracy z tekstem, po automatyzację różnych zadań – od bardzo prostych, ale często żmudnych do całkiem złożonych.

Pokażę konkretne przykłady użycia – zarówno codzienne i standardowe ale też bardziej czasem szalone eksperymenty. Omówię też, co w tym podejściu się sprawdza, a z czym warto uważać. Prezentacja obejmie również przykłady integracji interfejsów AI CLI nie tylko z T_EX-em ale także z innymi ułatwiającymi życie narzędziami takimi jak: git, make, python+venv, docker, html+js+css.

Wystąpienie będzie miało charakter praktyczny, ilustrowany przykładami z życia. Podejmiemy też próbę prezentacji jakichś realizacji przykładowych prostych zadań na żywo, w bezpośredniej interakcji z omawianymi narzędziami AI CLI.

Zapraszam wszystkich chętnych na prowadzone przeze mnie warsztaty. Będziemy samodzielnie czerpać papierp. Czerpanie papieru to fascynujący proces tworzenia własnoręcznych arkuszy, pozwalający na uzyskanie unikalnych tekstur i dodawanie ozdobnych elementów (np. suszonych kwiatów, nitek, ziół czy barwników). Jest to forma recyklingu, w której porwany papier lub gotową pulpę moczy się, blenduje, a następnie formuje na sicie i suszy. Na takich arkuszach można coś napisać lub namalować. Można z nich zrobić piękne zakładki do książek a nawet (podczas czerpania) umieścić znak wodny.

Wszystkie potrzebne materiały dostaniecie na miejscu.

Proszę tylko abyście przygotowali to co chcecie umieścić na arkuszach (suszone kwiatki, zioła czy listki, nitki itp.).

Among the nice things in BachoT_EX are the tiny huts and the yearly “how many people can we fit into 10 square meters, already packed by beds, chairs, tables, a fridge and staircase” contest. Of course there also needs to be room for the various bulky musical instruments, sometimes accompanied by — lucky us, small — phones to get hold of the — old and forgotten — lyrics.

There was a time when such a conference started by unpacking cars with desktops in order to set up a sort of laboratory. Nowadays those who come bring laptops but still there is a bit of setup going on. After all, there is this persistent drive to T_EX something! We’re here to share and not to consume only.

But do we need much more than a beamer? Do we need to carry around all that stuff just to show something that — at least originally — was always meant to produce typeset paper products? Doesn’t it make more sense to gather around a real book?

In these times of Artificial Intelligence we don’t need to carry our brain to a meeting any more, so why carry a laptop with T_EX. In fact, we might even wish to hide the existence of T_EX, just in case it gets abused and its users ridiculed as old-timers and backward texnicians. Of maybe we want to leave our laptop home when we visit a country where border controls get out of hand. We’ll show you how we cope and reflect a bit on the current state. To quote Peter Gabriel in one of his latest songs “The less you have, the more you can make of it”.

Quite some of the code I wrote (and write) is inspired by listening music and that includes some Polish (prog rock) bands. Take songs like “Big Tech Brother” by Riverside, a band I’ve seen a few times and likely will see again. It is able musicians who face the first backslash of all this artificial artistry: copied, ripped off, post-produced, exploited. We can’t say that we weren’t warned.

Alas it is no longer always possible to determine if something that looks arty comes from humans or machines. When we use a computer to produce something and it takes time, we can still consider it human, if only because it actually took time, inspiration, experimenting and whatever it takes that makes us human. But what with instant pseudo intelligent art. How do we keep the tools that we produce ourselves clean from that what makes art disappear. Where do we draw the boundary. Let’s explore some possibilities. Let’s see how we stretch the limits but still involve ourselves. Welcome to our yearly MetaPost update.

“So, you have found yourself in this place …” is how the ‘The Escape Plan’ by the Polish band Less is Lessie starts, a show (with a b/w film of a city in the background) that I attended in the Netherlands. It reminded me of a past that we saw transition into the present while traveling a few decades to BachoT_EX.

By the time you need Artificial Intelligence to understand and produce T_EX, it is reasonable to assume that what you produce is also meant to be consumed by those entities. What we embrace can in return smother us. But that is not how it all started: T_EX was made by humans, to be used by for humans, to be understood by humans, and its results were to be consumed by humans, in the best ways possible.

In “Sail Away” Randy Newman exposed the American Dream as a slavery scam. But aren’t we also tricked into a kind of slavery by the promises of Big Tech? But wait, wasn’t T_EX also about sailing? How did we ever get away from that? Let’s for a while go back to the basics or “How artificial intelligence actually relates to T_EX”.

So there is the usual BachoT_EX meeting theme, and what else can it be than what closes in on us: AI? Indeed, why not embrace what everyone else seems to do: put AI on the menu and show how up-to-date we are? But do we rally need to pay attention to Artificial Intelligence? Is that why we're here? Is that what experiencing T_EX is to be about? What are we here for and who do we — the human T_EXies — serve? What is the purpose of all this? Is this the meeting where we close shop?

It is because of the friends who share a love for books and how they (can) look that I come to BachoT_EX, not because of some fancy theme. But let me anyway reflect on this, inspired by a book.

Zostanie przedstawiony ConT_EXt-owy moduł do rysowania wykresów statystycznych. Podstawą do stworzenia tego modułu była analiza dostępnych wykresów i ich właściwości w powszechnie używanych arkuszach kalkulacyjnych. Na jej podstawie zdecydowano, jakie typy wykresów, ich podtypy i opcje ustawień zostaną zaimplementowane.

Poszczególne wykresy zostają przedstawione na przykładach z rzeczywistymi danymi. Dla ułatwienia korzystania z modułu i jego poleceń przygotowana została szczegółowa dokumentacja prezentująca wszystkie zaimplementowane elementy służące do rysowania wykresów. Uwaga zostanie również poświęcona stowarzyszonemu modułowi do wczytywania danych.

Na początku przypomnimy, czym są harmoniczne dźwięku, z punktu widzenia fizyki. Następnie pokażemy, że pojęcie to jest wykorzystywane w muzyce, jednak odpowiadające mu notacje bywają często trudne do interpretacji. Celem tego wystąpienia jest właśnie ich wyjaśnienie i odczarowanie.

Znaczna część studentów informatyki korzysta z narzędzi AI do realizacji swoich projektów, a zwłaszcza do tworzenia raportów związanych z tymi projektami. Pokazujemy, w jaki sposób staramy się wykrywać takie zachowanie.

Każdy system składu potrzebuje dwóch podstawowych elementów: fontów oraz silnika, który układa je w spójne i znaczące formy. W początkowym okresie T_EX korzystał z fontów bitmapowych generowanych za pomocą METAFONT-a. Fonty te nie zdobyły popularności poza środowiskiem T_EX-owym. Aby mogły dotrzeć do szerszego grona użytkowników, musiały zostać przekształcone na powszechnie stosowane formaty. Ważnym krokiem było opublikowanie w 1992 roku przez Blue Sky Research i Y&Y kolekcji fontów Computer Modern w PostScript-owym formacie Type 1. Było to istotne osiągnięcie, jednak nie rozwiązało problemu w pełni, gdyż wkrótce pojawiły się konkurencyjne formaty, takie jak TrueType i OpenType.

Na przełomie XX i XXI wieku zespół GUST e-Foundry opracował system do generowania fontów, wykorzystujący METAPOST jako główny składnik. Z czasem system przeszedł istotne przebudowy, dostosowujące go do rozwoju technologii oraz zmieniających się wymagań licencyjnych. Obecna wersja, nazwana Fontplant, osiągnęła dojrzałą i stabilną postać. Umożliwia generowanie wszystkich fontów tekstowych GUST e-Foundry: Antykwy Półtawskiego, rodziny Latin Modern oraz kolekcji T_EX Gyre. W trakcie prac nad Fontplantem wprowadziliśmy w fontach nieco poprawek.

Trwają prace nad dokumentacją, a celem jest udostępnienie Fontplanta wraz ze źródłami METAPOST-owymi jeszcze w tym roku. Chociaż nie przewidujemy wprowadzania konkretnych zmian, doświadczenie pokazuje, że użytkownicy mogą zgłaszać propozycje, których trudno będzie nie uwzględnić.

Międzysłowiański jest strefowym językiem pomocniczym, stworzonym dla ułatwienia komunikacji między Słowianami. W zamierzeniu twórców, będących entuzjastami zagadnień językowych, wypowiedzi w międzysłowiańskim mają być zrozumiałe dla prawie wszystkich ludzi słowianojęzycznych nawet, jeśli się go wcześniej nie uczyli. Zamierzam opowiedzieć o historii oraz podstawowych cechach tego języka, a także o rzeczach potrzebnych do składania w nim tekstów w T_EX-u. Zasadniczą uwagę poświęcę tworzonym przeze mnie wzorcom przenoszenia wyrazów.

W artykule przedstawiono podejście T_EX-first do zarządzania danymi adresowymi i korespondencją seryjną z wykorzystaniem systemu BibLaT_EX. Zaproponowane rozwiązanie, AddressBookLite, traktuje plik .bib jako semantyczny model danych, a nie wyłącznie listę cytowań.

Kluczowym elementem jest rozszerzalny model danych (.dbx) oraz dedykowany driver (.bbx), który generuje wyłącznie znaczące linie wyjścia, eliminując puste lub niespójne elementy. Architektura rozwiązania opiera się na trzech warstwach: danych (.bib), logiki formatowania (biblatex) oraz lekkiej aplikacji lokalnej w Pythonie (Flask), umożliwiającej edycję i walidację rekordów.

W pracy omówiono również rolę AI jako narzędzia wspierającego proces projektowy – w szczególności w zakresie projektowania modelu danych, identyfikacji braków semantycznych oraz iteracyjnego debugowania logiki formatowania.

Zaprezentowane podejście pokazuje, że T_EX pozostaje skutecznym środowiskiem do pracy na danych ustrukturyzowanych, a połączenie T_EX, AI i wiedzy domenowej umożliwia tworzenie elastycznych, przenośnych i długoterminowo utrzymywalnych rozwiązań.

Dostępność stron internetowych znacznie poprawiła się w ostatnich latach — czytniki ekranu potrafią odczytywać strony bez większych problemów i niedogodności. Jednak jeśli chodzi o matematykę i ogólniej nauki STEM, sytuacja zaczęła się zmieniać dopiero całkiem niedawno, wraz z wprowadzeniem MathML i jego obsługą w przeglądarkach.

W tym wystąpieniu przedstawiamy podstawy MathML, narzędzia open source do jego tworzenia oraz przyglądamy się czcionkom open source, które można wykorzystać do renderowania MathML w sieci.

arXiv jest największym i najstarszym na świecie serwerem preprintów naukowych oraz orędownikiem otwartej nauki. Założony w 1991 roku, arXiv gromadzi obecnie ponad 2,4 miliona artykułów i stale rośnie w coraz szybszym tempie.

Mając ponad 30 lat historii, arXiv zawiera dokumenty T_EX-owe obejmujące większą część całego okresu istnienia T_EX-a. Do dziś staramy się być w stanie ponownie skompilować wszystkie dokumenty. W tym celu przechowujemy wiele wersji dystrybucji T_EX-a, począwszy od teT_EX 2 aż do, obecnie, T_EX Live 2023.

W tym wystąpieniu opowiemy o problemach, z jakimi się borykamy, utrzymując wszystkie te wersje w sprawnym działaniu, radzeniu sobie z coraz większą liczbą pakietów, które stają się przestarzałe, oraz wszelkich innych urokach konieczności wspierania bardzo starego oprogramowania.

Opowiemy również o naszych obecnych procesach przetwarzania, narzędziach, które wybraliśmy do znakowania wodnego, łączenia plików PDF oraz innych operacji, których potrzebujemy.

It was a dark and chilly night, and I was reading my email. I had just received one that on first glance looked like a classic scam and I almost deleted it without reading it, but after I had closed my computer I suddenly realised that it mentioned LaT_EX. I went back to that email, read it for real this time, and there was no mistaking it: it was written by real lawyers who were actually looking to hire a T_EX specialist to help them in a court case that was ongoing. I replied to the email and started a conversation that led me to be hired as a T_EX expert in court, where I gave a testimony about T_EX engines and LaT_EX packages that was scrutinised by several lawyers and a judge, the latter then rendering a judgement where the use of T_EX played a central role. This is the story of T_EX’s day in court, my involvement, the questions I was asked about T_EX, and much more.

The T_EX

The Trial

The Judgement

Word division, or hyphenation, is a topic that has kept me busy for the better part of two decades, mostly at a T_EXnical level. I have however also had the opportunity to reflect and research the more typographic and linguistic aspects of this topic, and have come to realise that English contains good examples of what choices one has to make when choosing where to put breakpoints in a word.

This talk, entitled part two, is the third part of a multi-part series that I started in 2023 in BachoT_EX. During part one and a half in 2024, the audience was invited to consider the following hyphenated words and attempt to explain them:

• crit-i-cism
• an-eu-rysm
• lig-a-ture
• sha-king
• as-tron-o-my
• as-tro-nom-i-cal
• dem-o-crat
• de-mo-cra-cy
• dem-o-crat-ic
• phe-nom-e-nol-o-gy
• e-nu-mer-ate
• pi-rate
• riv-ers
• ri-vals
• bi-son
• pris-on
• knowl-edge

• proc-ess
• proj-ect
• pres-ent

• pro-cess
• pro-ject
• pre-sent

Some of the breakpoints above may look surprising, but they are nonetheless correct according to mainstream American typographic tradition: there is a simple rule that explains them all. Everything will be revealed during my talk.

Eighteen years ago, Mojca Miklavec and myself had a conversation in BachoT_EX that sparked an effort to rationalise and improve the way hyphenation patterns were handled in T_EX Live. This talk will give a summary of that journey, and our plans for the future.

Od ponad pięćdziesięciu lat pracuję z komputerami, a od czterech dekad z systemami związanymi z T_EX-em. W tym czasie zgromadziłem duże archiwa cyfrowe. Gdy osiągnęły pewną skalę, ich porządkowanie i analiza stały się trudne bez dedykowanych narzędzi.

W referacie przedstawię historię zaprojektowania i stworzenia pewnego narzędzia do „archeologii cyfrowej”. Zrealizowałem je w ścisłej współpracy z Chatem GPT.

Omówię motywacje stojące za tym projektem, przebieg jego realizacji oraz rolę AI – między innymi w przyspieszeniu procesu implementacji. Opowiem o tym, jak podczas pracy obie strony popełniały nieliczne błędy i jak były one stopniowo wykrywane. Rezultat okazał się w pełni udany i jest obecnie wykorzystywany w praktyce.

Część 2: Realizacja

Why does math always have to look so serious? Knuth started the project because he wanted to look math great. He created an engine that still dominates today. There was a time that when you showed something done with T_EX not having math you could get demotivating comments like “Why do you use T_EX?”. The same might still happen when you show math done in T_EX that looks less standard. Although … Knuths books evolved to a nice exposure of serious text and more and more nice playful graphics.

In this talk we show a different way to present math to students, a follow up on last years lecture notes, just to keep you in the loop. We also show how math can be made to look more playful, which is for the font lovers present. We hope to make clear that not all documents produced by T_EX have to ‘scream’ T_EX. That applying a bit of human intelligence makes it fun. And, that in spite of its artificial interference, there is still a reason for humans to play with T_EX.

Around 2026 tagged PDF was a bit of a hype and AI an even bigger one. But as with all ‘at some point fancy’ features and technology one can’t predict if the hype is worth it. Just watch amazing tech from decades (or ages) ago that today is not around any more except in museums. With the two mentioned technologies it can be that the first becomes obsolete when the seconds evolves more and especially these large language models become a useful and reliable tool. We therefore want to explore the following hypothesis:

Can we just forget about (often unreliable) tagging and delegate accessibility to language models.

We will test this on some (simple) math and when we succeed we can assume (or hope) that for ordinary typeset documents the same applies. And therefore we can save us a lot of work, get less bloated files, where the bloat eventually gets ignored anyway.

The program xdvipsk extends dvips by adding support for:
(1) more flexible inclusion of bitmap images,
(2) new specials with prefixes mapline and mapfile,
(3) OpenType fonts,
(4) ToUnicode CMaps for Type 1 PostScript and OpenType fonts,
(5) Lua callbacks.

The results of our long development were recently recognized by inclusion of xdvipsk in T_EX Live 2026, so we are going to present these extensions. Our earlier paper (TUGboat 38:2 197–201) described extensions (1) and (3), this article describes changes made from that time.

The changes to xdvipsk were necessary to produce accessible publications in workflow TEX → DVI → PS → PDF. Our solution to accessibility problem required much more changes in LuaT_EX kernel and LaT_EX classes, but they are out of scope of this publication.

The minimum required for xdvipsk to function with extensions (1), (2) and (4) is to do the first workflow's step T_EX → DVI by LuaT_EX using the bundle of LaT_EX package xdvipsk-support. Then the step xdvipsk: DVI → PS provides Unicode values for all document's characters, that were included in `glyphs to unicode' maps. Some maps come from fonts (OpenType), some are built in the xdvipsk code, others must be provided externally. The final PDF result depends also on the program used in the final step PS → PDF.

Kilkadziesiąt okładek książek i czasopism tworzonych przez Andrzeja Tomaszewskiego. Przykłady odzwierciedlają nie tylko założenia projektowe autora, ale będzie też mowa o uwarunkowaniach poligraficznych i introligatorskich oraz o wpływie gustów wydawców na ostateczną formę. Zbiór nie ma charakteru rozprawy o okładkach jako formach opakowania publikacji. Jest tylko autorskim wyborem projektów powstających na przestrzeni 30 lat.

Na koniec próba tworzenia okładkowej grafiki w ChatGPT.

Uczestnicy zanurzą się w czerpanie papieru i jego dekorowanie.

Jaki rodzaj notatnika sprawdzi się, jeśli chcesz mieć go zawsze przy sobie — w kieszeni lub w plecaku podczas podróży? Te warsztaty dadzą Ci możliwość wykonania właśnie takiego notatnika, który przetrwa nawet w niezbyt sprzyjających warunkach! Zszyjemy blok notatnika i dodamy elastyczną okładkę.

ConT_EXt posiada wiele bardzo użytecznych mechanizmów. Omówimy i wypróbujemy trzy z nich. Nakładki (overlay) są przeznaczone dla poleceń z parametrem (key) background i są mechanizmem stosowym. Bufory (buffer) są używane do przechowywania informacji do późniejszego użycia. Mogą one być stosowane dosłownie (verbatim) lub być wykonywane (executed). Buforów użyjemy też z innym mechanizmem, warstwą (layer), który również jest mechanizmem stosowym. Warstwy mogą mieć dowolne rozmiary i można w nich dowolnie pozycjonować informacje.

Wprowadzenie do opisanych mechanizmów będzie miało charakter roboczy, w stylu hands-on.

Uczestnicy warsztatów będą ćwiczyć wybrane minuskuły gotyckiego alfabetu i napiszą swoje imię, ozdabiając je lombardzkim inicjałem. Będą pracować na osobnym kartoniku lub wykonają napis, personalizując notatnik wykonany na warsztatach Willi Eggera.